Kiedyś mówiono o nich popularnie „adidasy”. Dziś nazywa się je sneakersami, a ich zagorzałych fanów – sneakerheadami. Mowa oczywiście o butach sportowych, które wyszły z boiska i sal treningowych na ulice, stając się obuwiem codziennego użytku. Wybierzmy się w podróż do przeszłości i przekonajmy się, jak to wszystko się zaczęło i co zdecydowało o tak ogromnej popularności butów sportowych.
Zaczęło się od podeszwy
Historia butów sportowych jest ściśle związana z powstaniem pierwszej gumowej podeszwy. Za ten wynalazek odpowiedzialny jest Wait Webster, który opatentował jako pierwszy tego rodzaju podeszwę w 1832 roku. To był przełomowy moment w dziejach rynku obuwniczego.
Kolejnym ważnym wydarzeniem było powstanie firmy Josepha Williama Fostera. Miało to miejsce w 1890 roku w Boulton w Anglii. Warto wspomnieć, że przedsiębiorstwo to było fundamentem marki Reebok.
Gumowa podeszwa rewolucjonizowała rynek tak bardzo, że trend ten w końcu dotarł do Stanów Zjednoczonych, gdzie w 1892 kilka niewielkich zakładów obuwniczych w wyniku fuzji utworzyło firmę U.S. Rubber Company. Ciekawostką jest, że za wulkanizację podeszw do ówczesnych butów odpowiedzialna była firma należąca do Charlesa Goodyeara, którą dziś można określić mianem magnata branży oponiarskiej.
Firma początkowo nazywała się Peds, a po kilku latach działalności postanowiono zmienić ją na Keds, i to właśnie pod tą nazwą marka funkcjonuje do dnia dzisiejszego. Za oficjalną datę premiery sneakersów na rynku uznaje się rok 1917, ponieważ właśnie wtedy buty z gumową podeszwę zyskało w Stanach Zjednoczonych miano „sneakersów”. Nazwa pochodzi od angielskiego słowa „sneak”, co oznacza „skrada się” i odnosi się do tego, że buty z gumową podeszwą były wyjątkowo ciche podczas poruszania się.
Sukces gumowej podeszwy
Sneakersy zaczęły zdobywać popularność na całym świecie, przynosząc ich producentom niebagatelne zyski, czego konsekwencją było pojawianie się na rynku coraz większej liczby konkurentów. W 1917 roku światło dzienne ujrzał projekt Marquisa Converse’a, który stworzył pierwsze trampki do gry w koszykówkę – Converse All-Stars. Pomysł ten doczekał się szczególnej sławy, kiedy zaczął być sygnowany przez Charlesa „Chucka” Taylora, popularnego wówczas koszykarza. Conversy stały się modelem kultowym i do dzisiaj stanowią jedne z najbardziej popularnych butów sportowych w historii.
Osiągnięcia i podziały
Podczas gdy w Stanach Zjednoczonych buty z gumową podeszwą zaczęły przynosić sławę i pieniądze, w Europie również wiele się działo w tej kwestii. W latach 20. dwóch braci, Adolf i Rudolf Dassler, założyło fabrykę butów – Gebrüder Dassler Schuhfabrik. Tak właśnie narodziła się firma Adidas. Jako ciekawostkę można dodać, że legendarne trzy paski, z których słyną obecnie produkty niemieckiego brandu, nie powstały w wyniku fantazji projektantów, lecz w celu dodatkowego wzmocnienia bocznej części obuwia. Braciom wiodło się dobrze przez długi czas, do 1948, kiedy w wyniku konfliktu Rudolf postanowił zakończyć rodzinną współpracę i rozpoczął nad własnym projektem. W ten sposób powstała firma Ruda, którą dzisiaj cały świat zna pod nazwą Puma.
Polskie sneakersy
W historii obuwia sportowego swój udział miała również Polska, ponieważ w czasie XX-lecia międzywojennego produkcją takich butów zajmowała się marka Stomil. Buty z gumową podeszwą tego przedsiębiorstwa dostępne były na naszym rynku aż do lat 90. ubiegłego wieku.
Fundament marki Nike
Niebagatelne znaczenie w historii sneakersów ma postać Billa Bowermana, który początkowo zajmował się importem butów sportowych, wraz z Philem Knightem, w ramach działalności ich firmy – Blue Ribbon Sports. Poźniej Bowerman sam niejako zajął się projektowaniem. Do jego największych wynalazków należy zaliczyć podeszwę waflową, która powstała, gdy Bowerman umieścił gumę w gofrownicy swojej żony. W taki sposób powstała podeszwa, który zaistniała po raz pierwszy w modelu biegowym przeznaczonym dla Otisa Davisa, złotego medalisty z Igrzysk w Rzymie.
W 1971 roku w ramach działalności Blue Ribbon Sports na rynku pojawiły się pierwsze buty z „łyżwą”, czyli tak zwanym swoosh, znanym obecnie z produktów marki Nike.
Lata 80. XX wieku
W latach 80 największe znaczenie ma współpraca marki Nike ze słynnym zawodnikiem NBA – Michaelem Jordanem, w wyniku czego powstaje seria obuwia do koszykówki – Air Jordan. Buty osiągnęły ogromny sukces i mimo że Michael Jordan już nie pojawi się na parkiecie, koncern z Oregonu kontynuuje produkcję serii, co roku wypuszczając nowe modele, które podbijają serce sneakerheadow na całym świecie.
Od gumowej podeszwy do nietuzinkowych technologii
Gumowa podeszwa była świetnym wynalazkiem, która pozwoliła rozwinąć branżę obuwniczą, jednak w pewnym momencie konkurencja stała się tak duża, że producenci sneakersów musieli zacząć stosować coraz nowsze rozwiązania, by wyróżnić się na rynku i zachęcić ludzi do kupowania ich produktów. W ten sposób powstały na przykład buty Nike z systemem Air Max, czyli specjalną poduszką gazową, zapewniającą wysoki poziom amortyzacji. Puma wypuściła model Disc, który ułatwiał dopasowanie buta do stopy przy pomocy pokrętła umieszczonego na języku. Reebok opracował technologię Pump, dzięki której pojawiła się możliwość dopompowania języka w celu zwiększenia stabilizacji kostki. Takich technologii pojawia się coraz więcej. A pomyśleć, że wszystko zaczęło się od gumowej podeszwy…
